rss

  gmp1     bip    epuap 
 

 

 

Utworzono: 04 czerwiec 2010

Kalendarium Stanisławowa

 

1361 - Pierwsze wzmianki o osadzie leśnej Cisek, należącej do szlacheckiej rodziny z rodu Kościeszów, z Łowczewa.


Pocz. XV w.- Cisek przechodzi drogą zamiany na własność Janusza I, księcia mazowieckiego.


1418 XII 30 - Książe Janusz I, przenosi wieś Cisek na prawo chełmińskie. Sołtys otrzymuje cztery łany ziemi pod uprawę. Prawdopodobnie w tym czasie powstaje dwór myśliwski i przydrożne targowisko.


1473 - Cisek miał własną parafię i młyn rudny.


1489 - Altaria św. Stanisława w kolegiacie warszawskiej otrzymała uposażenie dziesięcinami ze wsi Cisek.


1503 IV 12 - Papież Aleksander IV potwierdza nadanie dziesięcin ze wsi Cisek dla altarii św. Stanisława w kolegiacie warszawskiej.


1523 V 2 - Książęta mazowieccy Stanisław i Janusz III nadali wsi Cisek (Cissek, Ciszek, Cisów) prawa miejskie chełmińskie i zmienili nazwę na Stanisławów. Miasto otrzymało ponadto prawo do samorządu, łaźni, postrzygalni sukna i wagę, z których czerpano dochody oraz prawo do trzech jarmarków rocznie.


1524 V 8
- Książęta Stanisław i Janusz przeznaczyli 5 włók ziemi w Stanisławowie na uposażenie parafii i zwrócili się do biskupa płockiego Rafała Leszczyńskiego o jej erygowanie.


1524 VIII 8
- Zmarł książę mazowiecki Stanisław.


1525 X 6 - Biskup płocki Rafał Leszczyński podpisał w Płocku, akt erekcyjny nowej parafii Stanisławów. Nowa parafia posiadała kościół drewniany.


1526 III 10 - Zmarł książę mazowiecki Janusz III.


1530 i lata następne - Budowa nowego murowanego kościoła w Stanisławowie pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Stanisława. Stary drewniany kościół staje się kościołem - szpitalem.


1533 - Potwierdzenie przywileju erekcyjnego i praw dla miasta Stanisławowa przez króla Zygmunta Augusta.


1536 XI
- Przy parafii znajduje się szkoła. Rektorem szkoły jest Jan Szymakowski, nazywany magistrem.


1542 - Król Zygmunt Stary nadaje proboszczowi stanisławowskiemu 10 łanów grunyu we wsi Chojny " alias Czarna", w zamian za 5 łanów gruntu w Stanisławowie, należących do kościoła stanisławowskiego.


1545 III 11 - Stanisławów i 10 innych miast mazowieckich przechodzi pod zarząd królowej Bony, po zrzeczeniu się dóbr małopolskich, które były zabezpieczeniem jej posagu. W tym czasie powstał kompleks zabudowań dworskich, tworząc okazała rezydencję. Były tu: drewniany dwór dwukondygnacyjny na murowanym podpiwniczeniu, browar, wozownia, lamus z piwnicą oraz budynki gospodarcze; stodoła i stajnia.


1557 - Stanisławów staje się siedzibą starosty nie grodzkiego, czyli dzierżawcy dóbr królewskich. Dzierżawcą Stanisławowa i okolicznych wsi zostaje biskup płocki Andrzej Noskowski i jego bratankowie Andrzej i Florian.


1559 IX 6
- Biskup płocki Andrzej Noskowski podpisał dokument erekcyjny dla samodzielnego szpitala.


1564/65 -
Stanisławów liczył "416 domów pustych, osiadłych i siedlisk niezabudowanych". W mieście było 263 rzemieślników: 90 piekarzy, 33 kołodziejów, 33 szewców, 26 prasołów (kupców solnych), 15 zdunów, 11 kuśnierzy, 10 krawców, 9 włókienników, 6 kowali, 6 kramarzy, 4 bednarzy, 3 stolarzy, 3 ślusarzy, 2 rymarzy, 2 siodlarzy, 2 iglarzy, 1 paśnik, 1 szklarz, 1 czapnik oraz 79 piwowarów. Do Stanisławowa należało 8 młynów: Ptak, Pieczonka, Serwatka, Krupa, Czeszek, Biernat, Suchy, młyn na Osownicy.


1569 - W Stanisławowie było 491 "domów wszystkich i siedlisk niezabudowanych".


1570 XII 26 - Król Zygmunt August nadaje przywileje dla mieszczan stanisławowskich, na wolny wyrąb drzewa i wypas bydła w okolicznych lasach oraz zmiejszył ich powinności wobec starostów.


1576 XI 10
- Biskup Piotr Myszkowski i Stanisław Brzozowski (kanonik płocki i pułtuski) erygowali w kościele stanisławowskim altarię Matki Bożej.


1578 II 13 - Król Stefan Batory potwierdził przywilej erekcyjny i prawa miasta Stanisławowa.


1591 III 16
-Potwierdzenie przywileju erekcyjnego i praw miasta Stanisławowa przez króla Zygmunta III Wazę.


1609 - Szpital św. Ducha w Stanisławowie posiadał murowany kościół o sześciu oknach, z jednym murowanym ołtarzem. Obok kościoła znajdował się budynek szpitalny, który był schronieniem dla sześciu ubogich. Obok było mieszkanie proboszcza. Proboszczem był ks. Jan Przybyszewita z Przybyszewa.


1620 - Kościół był restaurowany i wyposażony kosztem ks. Wardackiego, proboszcza Stanisławowa.


1633 V 6 - Król Władysław IV nadał przywilej cechowi garncarskiemu.


1634 - Jędrzej Święcicki w dziele "Topografia, czyli opis Mazowsza", pisze :"Po drugiej stronie Wisły ziemia warszawska rozciąga się szerzej, obejmuje liche mieściny Okuniew i Stanisławów. Ostatni jest dobrze zaludniony ..." i dalej: " Przed niedawnymi czasy okolica ta lasem była porosła, teraz zaś, uprawiana obficie wydaje zboże".


1650 VIII 3 - Król Jan Kazimierz zatwierdził dotychczasowe przywileje dla miasta Stanisławowa.


1651 - Biskup płocki Karol Ferdynand Waza, inkorporował probostwo szpitalne parafii stanisławowskiej. Szpital utracił swoją niezależność.


1655/57 - Potop szwedzki, zniszczenie i upadek gospodarczy miasta. Stanisławów spada do rzędu wsi.


1658 - Epidemia - pomór.


1660 - Stanisławów liczył 40 domów, 5 rzemieślników, 2 piwowarów oraz około 200 mieszkańców. Posiadał 2 młyny.


1665/67 - Starosta stanisławowski Samuel Lipski, swoim kosztem zbudował pierwszy kościół w Sulejowie.


1677 - Za sprawą Stanisława Skarczewskiego kasztelana wojnickiego, starosty stanisławowskiego, nastąpiła ponowna lokacja miasta. Na podstawie konstytucji z tegoż roku Stanisławów został zwolniony od wszelkich podatków publicznych i przychodów żołnierskich na lat 6.


1681 - Ksiądz Paweł Czaplica, altarysta i kapelan warszawski, zbudował szpital. Był to budynek drewniany z boczną komorą i obrazem św. Łazarza.


1695 - Stanisławów liczył 65 domów. Burmistrzem miasta był Mateusz Araźnik. Bakałarzem w szkole był Mikołaj Franciszek Sąkalski. Budynek szkolny to skromna chata pokryta gontami z sienią i komorą. Przy szkole był ogród warzywny.


1703 - Król August II wydaje dokument, w którym uwalnia mieszkańców Stanisławowa od wypraw pospolitego ruszenia.


1705/06 zima - Pod wodzą Karola XII, w marszu na Grodno, przechodzą przez Stanisławów wojska szwedzkie.


1712 VII - Miasto przeżywa oblężenie z powodu chroniących się tu stronników Stanisława Leszczyńskiego. Oblężenie powoduję częściowe zniszczenie Stanisławowa.


1723 I 09 - Król August II potwierdza przywileje dla miasta Stanisławowa, nadaje mu dwa nowe jarmarki.


1746 XI 09 -
Król August III potwierdza przywileje dla miasta Stanisławowa.


1762 -
Dzierżawcą starostwa stanisławowskiego oraz wójtostwa w Stanisławowie zostaje Jan Czarniecki, herbu Prus II (potomek Stefana Czarnieckiego.


1775 - Józef Szeptycki, podkomorzy królewski zostaje dzierżawcą starostwa stanisławowskiego. Miasto liczyło 75 domów.


1779 XI 02 - Król August Poniatowski potwierdza prawa miasta Stanisławowa.


1781 - Franciszek Xawery Woyna, generał-major w wojsku koronnym, zostaje starostą Stanisławowa.


1783 VII 25 - Król Stanisław August Poniatowski, zatrzymuje się we dworze w Stanisławowie, w drodze powrotnej z Siedlec do Warszawy.


1789
- Nowym starostą stanisławowskim zostaje Aleksander Koszutski. W Stanisławowie jest 100 domów.


1789 XII - Dwaj mieszczanie stanisławowscy, Łukasz Skuziński i Michał Gostyński, uczestniczą w "czarnej procesji", jako przedstawiciele Stanisławowa podpisują memoriał do króla w sprawie ustawy w miastach. W procesji biorą udział przedstawiciele 13 miast mazowieckich.


1794 X 24/25 - Wojska rosyjskie, dowodzone przez generała Suworowa, w drodze do Warszawy zajmują Stanisławów. Nieprzyjaciel niszczy browar, karczmę starościńską, mienie kościelne i uprowadza inwentarz żywy.


1795 - Stanisławów w zaborze austriackim, parafia stanisławowska zostaje przypisana do diecezji lubelskiej, dekanatu liwskiego.


1810 II 24 - Utworzono powiat stanisławowski.


1810 -
Stanisławów liczył 735 mieszkańców.


1811 - Dzierżawcą dóbr stanisławowskich jest Jakub Filipkowski.


1812 IV - Przemarsz armii napoleońskiej w kierunku Moskwy.


1812 XII - Przez teren Stanisławowa powracają resztki rozbitej armii napoleońskiej.


1813/16 - Budowa karczmy starościńskiej.


1816 I 16 - Stanisławów zostaje wybrany na siedzibę obwodu stanisławowskiego.


1816 VII 06 - Siedziba obwodu stanisławowskiego zostaje przeniesiona do Mińska.


1819 I 01
- Parafia Stanisławów zostaje włączona do Archidiecezji warszawskiej, jest ośrodkiem dekanatu stanisławowskiego.


1819 - Zbudowana została dzwonnica (istniejąca obecnie).


1820 - Stanisławów liczył 655 mieszkańców. Burmistrzem miasta był Nikodem Jankowski.


1826 - Przebudowa kościoła stanisławowskiego. (Skrócenie nawy, obniżenie korony murów, odwrócenie prezbiterium ze wschodu na zachód, oraz rozebranie sklepień). Dzierżawcą dóbr stanisławowskich jest Kazimierz Meyer.


1830 - Stanisławów liczył 806 mieszkańców i 103 domy.


1831 II - Koncentracja wojsk rosyjskich w okolicy Stanisławowa w marszu na Warszawę.


1834 - Burmistrzem miasta Stanisławowa jest Józef Krubski.


1837 III 07 - Ukazem carskim zostaje powołana gubernia mazowiecka.


1842 X 11
- Ukazem carskim zostaje powołany powiat stanisławowski, z siedzibą w Mińsku.


1843 - Burmistrzem miasta Stanisławowa jest W. Krubski.


1844 - W rynku zostaje wybudowana karczma miejska - zajazd (obecnie GOK).


1844/45
- W połowie lat czterdziestych stacjonuje w Stanisławowie 7 pułk piechoty księcia Wołchońskiego.


1845 I 01
- Stanisławów w guberni warszawskiej (zmiana nazwy z mazowieckiej na warszawską).


1849 - Naczelnikiem powiatu stanisławowskiego jest Aleksander Czujkow.


1858 - Stanisławów liczył 983 mieszkańców, w tym 203 Żydów.


1861 - Dzierżawcą folwarku stanisławowskiego jest Leopold Talma.


1863/64 - Mieszkańcy Stanisławowa biorą czynny udział w powstaniu styczniowym. Wielu z nich walczy w oddziałach ks. Stanisława Brzóski i Józefa Jankowskiego.


1864 I - Rosyjski generał Maniukin przystępuje do ostatecznej likwidacji powstania. Podzielił wojska siedleckiego oddziału wojennego na osiem mniejszych. Do Stanisławowa skierowano cztery kompanie estlandzkiego pułku piechoty i dwudziestu pięciu kozaków z trzeciej sotni dońskiego pułku kozaków nr 34.


1865
- Stanisławów liczy 1241 mieszkańców.


1866 - W Stanisławowie jest 101 domów.


1866 XII 31 - Likwidacja powiatu stanisławowskiego, zostaje utworzony powiat nowomiński (miński).


1869 VI 01
- Ukazem carskim Stanisławów traci prawa miejskie, staje się osadą gminną.


Właścicielem folwarku stanisławowskiego jest Ludwik Liebert.


1880 - Dokonano odnowienia kościoła, głównie wnętrza.


1887 - Właścicielem folwarku stanisławowskiego jest Alojzy Prądzyński.


1896/97 - Budowa nadnarwiańskiej linii kolejowej Tłuszcz - Pilawa. W Kątach Ciopan zlokalizowano przystanek "Stanisławów".


1897
- Stanisławów liczy 2063 mieszkańców (w tym 601 Żydów ). Właścicielem apteki w Stanisławowie jest Marek Rembertowski.


1902 - Stanisławów liczył 202 domy.


1905 II 28/III 1
- Wystąpienia rewolucyjne w Stanisławowie. W nocy pozrywano z godłami carskimi z urzędu gminnego, sądu i szkoły.


1905 XI 05
- Manifestacja, na której śpiewano: "Boże coś Polskę", niesiono sztandar z białym orłem.


1905 XI 24 - Zebranie mieszkańców Stanisławowa, na którym żądano między innymi: zniesienia stanu wojennego, zwolnienia więźniów politycznych, wprowadzenia języka polskiego do szkoły i urzędu gminnego. Głównym organizatorem wystąpień w Stanisławowie był nauczyciel Jan Rytel.


1906 - Odnowienie murów zewnętrznych kościoła stanisławowskiego. Założono Kółko Rolnicze "Stanisławów". Prezes Alojzy Prądzyński, sekretarz Żelazowski, skarbnik Władysław Kowalczyk.(W 1918 zostało przeniesione do Ładzynia).


1906 XII 06 - Notyfikowano koło Polskiej Macierzy Szkolnej w Stanisławowie. Przewodniczącym został ksiądz Bolesław Ziemnicki, sekretarzem Wicenty Koszutowski, członków było 102, wspierających 52. Założono bibliotekę liczącą 400 książek. Polska Macierz Szkolna została rozwiązana ukazem carskim w 1907 roku.


1910 - Stanisławów liczył 2391 mieszkańców i 206 domów.


1915/19 - Kilkakrotnie przyjeżdżał do Stanisławowa (do swej rodziny) jako chłopiec pisarz Zbigniew Uniłowski. Powraca on do swych wspomnień w książce "Dwadzieścia lat życia".


1917 II 04 - Założono koło Polskiej Macierzy Szkolnej im. Henryka Sienkiewicza w Stanisławowie w składzie 35 osób i 17 wspierających pod przewodnictwem ks. Bolesława Ziemnickiego.


1917 IV - Komendą lokalną Polskiej Organizacji Wojskowej nr 8 w Stanisławowie dowodzi Bolesław Borucki ps. Sasim.


1918 XI 11 - Odzyskanie niepodległości.


1918 XI -
Na rynku stanisławowskim zasadzono "drzewa wolności", cztery białe topole.


1919 VIII 15
- Zorganizowana została OSP w Stanisławowie. Skład zarządu: Wincenty Koszutowski - prezes, Stanisław Pawłowski - naczelnik, Antoni Śpiewak - zastępca naczelnika, Jan Zdanowicz - skarbnik, Stefan Tacikowski - gospodarz, Władysław Wojdyno - sekretarz.


1920 VIII 13/14 - Zajęcie Stanisławowa przez wojska sowieckie.


1920 VIII 17 - Wojska sowieckie opuszczają Stanisławów.


1921 - Stanisławów liczył 2078 mieszkańców.


1922 - Instytucje i organizacje w Stanisławowie: Wójt - Ignacy Araszkiewicz, sekretarz - Henryk Konczak, Gmina Wyznaniowa Żydowska, 6-klasowa Szkoła Powszechna - kierownik Maria Koszutowska.Spółdzielnia Stowarzyszenia Spożywców - prezes Stefan Tacikowski, Towarzystwo Pożyczkowo- Oszczędnościowe- prezes Wincenty Koszutowski. Związek Strzelecki - prezes A. Użyczyn. Towarzystwo Straży Ogniowej-Ochotnicze - prezes Wincenty Koszutowski. Podkomitet Pomocy Dzieciom - prezes Stanisław Pawłowski. Koło Młodzieży Wiejskiej - prezes W. Użyczynówna. Felczer - Edmund Lewandowski. Apteka - Stanisław Pawłowski. Telefon i posterunek Policji. Zakłady przemysłowo-handlowe: Wincenty Koszutowski - zakład tkacki. Feldman Lejbka - olejarnia, Bromberg Srul - olejarnia.


1923/24 - Ognisko Związku Nauczycieli Polskich w Stanisławowie liczyło 8 członków.


1924 - Z funduszy społecznych wybudowana została remiza strażacka. Budynek murowany z dwupiętrową wieżą, cały kryty blachą.


1927 - Komendantem posterunku Policji Państwowej w Stanisławowie był F. Strejczyk.


1930 V 04
- Uroczyste odsłonięcie pomnika ku czci powstańców 1863 roku w Gołębiowiźnie, ufundowanego przez parafian Stanisławowskich.


1931 - Stanisławów liczył 2237 mieszkańców.


1934 VI - Oberwanie chmury nad Stanisławowem.


1936 X 28
- Pożar na ulicy Radzymińskiej, spłonęło 5 stodół.


1937 - Rozpoczęcie budowy nowego budynku szkolnego.


1937 X 12
- Strajk w powiecie, nauczycieli należących do Związku Nauczycieli Polskich. Organizatorami strajku szkolnego w Stanisławowie byli: Stanisław Witkowski i Ładysław Cudny.


1938 VIII 15 - Odsłonięto pomnik poświęcony poległym mieszkańcom Stanisławowa w walkach o niepodległość ojczyzny w latach 1914 - 1920.


1938 XII 15 - Otwarto Ośrodek Zdrowia w Stanisławowie im. Adama Skwarczyńskiego.


1939 IX 01
- Wybuch wojny.


1939 IX 11 - W pobliskim majątku Poręby Leśne stacjonował sztab Mazowieckiej Brygady Kawalerii.


1939 IX 12 - Niemcy wkroczyli do Stanisławowa.


1939 X 07 - Przybyła z Warszawy 46 Dywizja Piechoty Wermachtu i rozlokowała w Mińsku Maz. oraz w Kałuszynie, Liwie i Stanisławowie.


1942 IX
- W końcu września wywieźli Niemcy ze Stanisławowa do Treblinki ponad 400 Żydów.


1944 II 20 - Łapanka w Stanisławowie. Niemcy wywieźli na roboty do Rzeszy ponad 200 osób.


1944 VII 29/VIII 10 -
Stanisławów był terenem krwawych między oddziałami Armii Radzieckiej a wojskami hitlerowskimi, uparcie broniącymi dostępu do Warszawy. W tym czasie Stanisławów uległ prawie całkowitemu zniszczeniu.


1944 VIII 10 - Wyzwolenie Stanisławowa.


1944 IX/X
- Przejęcie dóbr ziemskich "Stanisławów" (majątek Anny Prądzyńskiej) przez Skarb Państwa na rzecz reformy rolnej.


1945 IV
- Staraniem księdza proboszcza Franciszka Marciniaka i księdza Bernarda Niesłonego, zbudowano kaplicę drewnianą projektu architekta Mariana Benko.


1947 - Na fundamentach po spalonej remizie strażackiej, zestawiony został drewniany barak poniemiecki. Służył on jako remiza dla OSP Stanisławów.


1951 IV 10 - Przeniesiono z Czarnej do Stanisławowa Gminną Kasę Spółdzielczą.


1951 IX 01 - Oddano do użytku nowy budynek szkolny.


1956 VI 01
- Pożar w Stanisławowie. Płonęły zabudowania przy ulicach: Siedleckiej, Senatorskiej, Krótkiej.


1957/62 - Odbudowa kościoła parafialnego, stanisławowskiego.


1958/62
- Odbudowa dawnego zajazdu-karczmy w rynku.


1959 - Powstała Zasadnicza Szkoła Rolnicza.


1961 - Stanisławów liczył 1478 mieszkańców i 234 gospodarstwa rolne.


1964 - Otwarto Klub Rolnika.


1965 - Ukończono budowę Ośrodka Zdrowia. Rozpoczęcie budowy remizy OSP.


1966 IX 01
- Przeniesiono z Brzózego do Stanisławowa Szkołę Przysposobienia Rolniczego.


1973 - Powstał zakład utylizacji odpadów poubojowych.


1975 - Powstała SKR w Stanisławowie.


1975 VI 30 - Likwidacja powiatu mińsko-mazowieckiego. Stanisławow w województwie siedleckim.


1976 - Rozbudowa budynku szkolnego. Powstał Gminny Ośrodek Kultury.


1976 VIII 26 - Prymas Stefan Wyszyński dokonał konsekracji kościoła stanisławowskiego.


1981 III 21 - Przeprowadzka Banku Spółdzielczego do nowo wybudowanego budynku.


1984 - Przeprowadzono remont Gminnego Ośrodka Kultury.


1985/86 - Wzniesiono kaplicę w Kątach Boruczy, należąca do parafii stanisławowskiej.


1988 - Rozpoczęcie budowy Zakładów Mięsnych Stanisławow. Produkcję uruchomiono w listopadzie 1990 roku.


1989 VI 11 - Poświęcenie kaplicy w Kątach Boruczy przez prymasa Józefa Glempa.


1990 V 27 - Reaktywowanie samorządu terytorialnego. Pierwsze demokratyczne wybory samorządowe do rad gmin i miast.


1992 - Pokrycie kościoła i dzwonnicy blachą miedzianą.


1993 - Odnowione zostało wnętrze kościoła.


1997 IV - Stanisławów liczył 1268 mieszkańców i 426 domów.


1997 IV 18 - OSP Stanisławów, włączona została do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego.


1997 XII 19 - Oddano do użytku stację uzdatniania wody w Sokólu, wraz z kilkukilometrową linią wodociągową.


1998 I 30
- Zebranie założycielskie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Stanisławowskiej.


1998 - Wybudowano linię wodociągową w Stanisławowie.


1998 VIII 22 - Obchody 475 -lecia Stanisławowa. Odbyła się sesja popularno-naukowa poświęcona historii Stanisławowa.


1999 IV - Ukazał się, pierwszy numer kwartalnika "Wieści Ziemi Stanisławowskiej".


2000 - Odnowiono zewnętrzne mury kościoła stanisławowskiego.


2001 VII
- Stanisławów liczył 1454 mieszkańców.


2001 VIII 19 - Wmurowanie kamienia węgielnego oraz poświęcenie fundamentów gimnazjum.


2004 IX 24
- Uroczyste otwarcie i poświęcenie nowo wybudowanego budynku gimnazjum.


Opracował: Bogdan Kuć

(Opublikowano za zgodą autora)

 du   pm   mp